Nâng cao vai trò kiểm soát quyền lực, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động HĐND

Vai trò kiểm soát quyền lực của HĐND

Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra ngày 28-5 vừa qua là hội nghị đầu tiên được tổ chức sau cuộc sắp xếp lại không gian phát triển và tổ chức bộ máy quy mô lớn nhất từ trước tới nay.

Thông qua hội nghị đã đề xuất nhiệm vụ, giải pháp, quyết tâm mới, tư duy mới, cách làm làm mới trong nhiệm kỳ 2026-2031; trong đó đặc biệt nhấn mạnh về vai trò kiểm soát quyền lực của HĐND trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp…

Báo cáo của Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội cho biết, từ 1-7-2025, HĐND các tỉnh, thành phố đã thực hiện ngay các quy định về phân cấp, phân quyền, ủy quyền để triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn. Tuy nhiên, quy mô địa bàn rộng, phân cấp, phân quyền mạnh hơn dẫn đến khối lượng công việc lớn, số liệu chưa đồng bộ, phát sinh nhiều vấn đề mới trong quản lý nhà nước.

Từ thực tế đó, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Cần Thơ Đồng Văn Thanh cho rằng, nếu quyền lực hành chính không được kiểm soát tốt nguy cơ lạm quyền, né tránh trách nhiệm hoặc kém hiệu quả trong thực thi công vụ sẽ trở thành "điểm nghẽn" của sự phát triển.

Chủ tịch HĐND thành phố Cần Thơ Đồng Văn Thanh cho rằng, cần kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua các hoạt động: ban hành nghị quyết, giám sát, phân cấp phân quyền, tiếp xúc cử tri. "Trong bối cảnh bước vào giai đoạn phát triển mới, việc đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND nói chung sẽ có nhiều ý nghĩa trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền hai cấp", đồng chí Đồng Văn Thanh nói.

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Việt Hà cho rằng, cần nhận thức đầy đủ rằng giám sát văn bản quy phạm pháp luật không phải là hoạt động mang tính kỹ thuật pháp lý đơn thuần, mà là một trong những công cụ quan trọng để HĐND thực hiện chức năng kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương. Vì vậy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh cho rằng Thường trực HĐND, các ban HĐND và từng đại biểu HĐND cần chuyển mạnh từ tư duy "xem xét văn bản" sang tư duy "giám sát quyền lực thông qua văn bản".

Theo Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa, cần hoàn thiện cơ chế tiếp xúc cử tri đa dạng (trực tiếp, trực tuyến, qua mạng xã hội); xây dựng nền tảng số "cử tri điện tử" để nhân dân trực tiếp gửi kiến nghị, theo dõi quá trình giải quyết; công khai minh bạch toàn bộ hoạt động của HĐND trên Cổng thông tin điện tử; tăng cường vai trò của báo chí, truyền thông trong giám sát phản biện xã hội; hoàn thiện cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng, tiêu cực, người cung cấp thông tin cho HĐND.

Nhấn mạnh cần nâng cao hơn nữa vai trò của HĐND trong kiểm soát quyền lực ở địa phương, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cho rằng mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi đôi với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao trách nhiệm cho địa phương nhiều thẩm quyền hơn để chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện.

"Do vậy, yêu cầu kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ, hiệu quả hơn để phòng, chống, khắc phục được tình trạng thực hiện không đúng thẩm quyền hoặc lạm dụng quyền lực trong thực thi công vụ", Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh.

"Điểm sáng" đổi mới của Hà Nội

Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội Nguyễn Hữu Đông cho biết, công tác chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong cơ quan HĐND các cấp được chú trọng đẩy mạnh, nhất là ở Hà Nội và một số tỉnh, thành phố khác; góp phần thiết thực vào công cuộc cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý và đổi mới sáng tạo trong hoạt động của cơ quan dân cử địa phương. Việc tổ chức kỳ họp có nhiều đổi mới sáng tạo như sử dụng phần mềm HĐND, ECabinet, trang thông tin điện tử, Eoffice, số hóa tài liệu QRCode…

Nhấn mạnh cùng với sự tiên phong chuyển đổi số của Quốc hội, lấy dẫn chứng từ hoạt động HĐND thành phố Hà Nội, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho rằng, HĐND các cấp cần đẩy mạnh đổi mới phương thức hoạt động trên môi trường số. "Kinh nghiệm từ HĐND thành phố Hà Nội là bài học quý để các địa phương tham khảo, thực hiện", đồng chí Phạm Thị Thanh Trà nói.

Hoan nghênh HĐND thành phố Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu trong chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đặc biệt lưu ý HĐND các tỉnh, thành phố tìm hiểu kỹ lưỡng cách thức tiến hành chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động công tác của thành phố Hà Nội nói chung và HĐND thành phố Hà Nội nói riêng để có thể vận dụng, thực hiện tại địa phương mình. Từ đó, đồng chí Trần Thanh Mẫn đề nghị Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội phối hợp với HĐND thành phố Hà Nội chuyển giao mô hình cho các địa phương.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà khẳng định, với tinh thần trách nhiệm và vai trò của Thủ đô, Hà Nội đang sẵn sàng và mong muốn được Quốc hội, Chính phủ tiếp tục tin tưởng giao nhiệm vụ làm địa phương thí điểm trong triển khai các mô hình HĐND số, nền tảng dữ liệu dùng chung và ứng dụng AI phục vụ hoạt động dân cử.

"Thành phố cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, hỗ trợ đào tạo, chuyển giao giải pháp công nghệ và đồng hành cùng các địa phương trong quá trình triển khai chuyển đổi số để cùng nhau xây dựng hệ thống cơ quan dân cử hiện đại, đồng bộ và hiệu quả", đồng chí Phùng Thị Hồng Hà khẳng định.

Về công tác tổ chức hội nghị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động của thành phố Hà Nội. "Với truyền thống hiếu khách và trách nhiệm của Thủ đô, công tác chuẩn bị của Hà Nội lần này thậm chí còn tốt hơn, chu đáo hơn những gì Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh ghi nhận.

Từ Hà Nội - trái tim của cả nước - hội nghị mang ý nghĩa hội tụ, lan tỏa tinh thần đổi mới. Từ các địa phương trên cả nước, kỳ vọng những kinh nghiệm hay, mô hình mới, cách làm sáng tạo trong hoạt động HĐND được chia sẻ, kết nối, góp phần tạo động lực đổi mới chung cho hoạt động dân cử địa phương. Từ đó bám sát những vấn đề thời sự, cấp bách tại cơ sở, khơi dậy và phát huy mạnh mẽ tinh thần "Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". (nguồn: báo HaNoimoi)